De Grieken

Kind 1 leest een boek over de antieke Griekse filosofen. "Ik ben vijftien bladzijden ver en de grot van Plato en de pijl van Zeno hebben we al gehad. Ik vraag me af wat er over die Grieken nog meer te vertellen valt".

Vierkantsdag

Drie maart 2009 is een feestdag voor wiskundigen. We vieren het Heilige Vierkant, het feest van de kwadratuur: 3/3/09. De vorige was twee februari 2004, de volgende is vier april 2016.

Shake

We waren in Parijs. Ze beweerden dat het mercredi was. Maar het was gewoon woensdag. We gingen naar Shakespeare & Co. Toe. Zoals alleen Shakespeare & Co toe kan zijn.

Dos Trovadores

Vanavond! Roma! Feest! Maar niet zo van dat feest met zattigheid en brallerig gezang. Nee, we gaan stilletjes genieten en een blik van verstandhouding uitwisselen. Een glimlach, meer niet. En warm worden vanbinnen. Het jaar inzetten in schoonheid. Raymond van het Groenewoud en Fernando Lameirinhas.

Wannes

De wereld lag onder een dik pak sneeuw toen we uit de Roma kwamen. Alles is dan schoner, zelfs de lelijke Turnhoutse Baan. Alles lijkt dan vriendelijker, zelfs de flikken en de dood.

Er stond één bekertje water bij de pupiter naast Wannes zijn kist. Iedere spreker heeft daar een slok van genomen, van hetzelfde bekertje. Als Bob De Moor of Karel Vingerhoets verkouden waren vandaag, zijn morgen Patrick Janssens, Dré Peremans, Filip Van Luchene, Jean-Pierre Rondas, Jan Decleir, Adriaan Raemdonck, Jan Desmet en Ramsey Nasr ziek.

Toen ze "Comme Facetta Mameta" speelden, kreeg ik het moeilijk, al is dat vrolijke muziek.

We gaan het zonder de Wannes moeten doen. Maar het is wel schoon geweest.

Suikerheuvel

De dood van Jean Marie Berckmans is niet alleen voor de literatuur een groot verlies, ook voor de radio. Berckmans luisterde intensief naar Radio 1. Dat bleek uit zijn veelvuldig gemail, en af en toe belde hij ook.

Een eresaluut. Zijn laatste boek heette Je kunt geen twintig zijn op Suikerheuvel. Die zin had Neil Young eerder al gebruikt.

A'dam

Voor de olieverfrembrandt moet je naar het Rijksmuseum, daar hangt de Nachtwacht. Wij gingen naar het Rembrandthuis, voor Rembrandt de etser.

De mevrouw die de etsdemonstratie gaf, deed dat zo goed dat ik heimwee kreeg. Ik zet het op mijn lijstje later, als ik tijd heb: opnieuw gaan etsen. En ik neem straks naar Frankrijk een riem papier mee en een potlood.

Op de hoogste etage van het Rembrandthuis zijn tijdelijke tentoonstellingen te zien. Ach ja, denk je dan, eigenlijk kom ik voor Rembrandt, maar allez, we zijn hier nu toch, laat ons rap rap die -hoe heet hij- Horst Janssen even meepikken.

Van mijn sokken geblazen. Een gat in mijn cultuur gedicht. Tot eind augustus. Het is de verplaatsing waard.

Stel

Stel: u gaat naar een voorstelling. Een try-out van een of andere standup comedian, bijvoorbeeld. Stel: Wim Helsen. En stel: hij spreekt de zaal aan. Hij stelt een vraag. Aan de volledige zaal. Niemand zegt iets, u kent dat.

Stel: Wim geeft een tip. De gebroeders Wright is de tip. Nog altijd zegt niemand iets. Het is een onbruikbare tip, Wim weet wel wat hij doet.

En stel dat Wim dan het eerste woord weggeeft, en het tweede: Alles... is... Stilte in de zaal, beetje ongemakkelijk, er wordt gekucht. Wim kijkt met verwachtingsvolle ogen de duisternis in. Stel dat hij nog één lettergreep meer geeft: Alles... is... in...

Stel dat het je dan plots te binnenschiet, je voelt dat de lucht zich uit je longen richting stembanden verplaatst, je wil je vinger opsteken, behulpzaam zijn, ik ga het zeggen, Wim, ik ga het zeggen... Stel.

Niet doen. Niet doen.

Agnes

We gingen naar het Museum voor Schone Kunsten. Zomaar. Pas toen we binnen waren beseften we dat de nieuwe Adriaen Brouwer er hangt. Klein dingeske aan een veel te grote witte muur. Er hangen indrukwekkender conterfeitsels in het KMSKA. Deze madonna met kind bijvoorbeeld.

Bent u ook zo'n museumbezoeker die eerst naar de naambordjes kijkt, en dan pas naar het schilderij? Een woordmens, eerder dan een beeldmens? In dit geval was de woordmens in mij lichtjes ontgoocheld. Het bordje vermeldt: Jean Fouquet, Madonna omringd door serafijnen en cherubijnen, c 1450. Over dit schilderij is veel meer te vertellen.

Bijvoorbeeld. Dat de Madonna in kwestie niet Maria heet maar Agnes. Agnes Sorel stond model voor dit schilderij, de mooiste vrouw van Frankrijk, maitresse van Charles VII. En naamgeefster van de Agnes Sorelsoep.

Littell

Deze moeten we onthouden, voor het geval Canvas toch een boekenprogramma zou gaan maken.

Een lezer die zich ook interesseert voor de auteur die het boek heeft geschreven, is als iemand die belangstelling heeft voor de gans waarvan hij de foie gras eet.

Jonathan Littell in Knack.

Wim

Ik heb in Wim Helsen zijn kladschriftjes mogen kijken. Daar waren professionele redenen voor. Ik heb geprobeerd een paar zinnetjes die hij heeft opgeschreven te onthouden.

Otto zei: ik wil niet onredelijk zijn, maar ik doe het lekker toch!

Of deze

De jeugd vindt kunst saai? O ja? De kunst vindt de jeugd nog veel saaier!

Ik moet weer lachen.

Jaeggi

Soms valt een blog stil wegens blogger geen zin of tijd of inspiratie meer. Soms valt een blog stil wegens blogger dood.

Historie met eieren

De enige vrouw die ooit eieren heeft gelegd en uitgebroed, is Leda, koningin van Sparta. Leda werd verleid door een zwaan. Eigenlijk was dat Zeus, maar dat wist ze niet. Het was een truuk die Zeus vaker heeft toegepast: zich veranderen in een dier en zo een of andere prachtvrouw verleiden. Een beetje raar, vind ik, dat Griekse vrouwen eerder voor een beest vallen dan voor een oppergod. Maar goed, die zwaan was daar ineens, Leda stond hem toe zich vleselijk met haar te verenigen, en negen maanden later lei ze een ei. Nee, twee eieren, want dezelfde dag had Leda ook met haar koning geslapen. Uit elk ei kwam een tweeling: Castor en Polux Pollux en Helena en Clytaemestra. Welke tweeling goddelijk was en welke koninklijk wist zelfs Leda niet.

Tot daar de mythologie, nu de realiteit. Leonardo Da Vinci heeft van Leda en haar opperzwaan een schilderij gemaakt. We zijn dat kwijt. Er bestaan enkel voorstudies en kopieën van. Dat is te wijten aan Françoise d'Aubigné, markiezin van Maintenon, kindermeisje van Lodewijk XIV, later zijn maitresse en tenslotte zijn vrouw. In een vlaag van godsdienstwaanzin beschuldigde madame de Maintenon de slechts uit verf en doek bestaande Leda van hekserij, en liet ze op de brandstapel zetten. Weg meesterwerk, in rook ten hemel opgestegen.

Palige Zasen.

Fax

Geachte heer Fillet, in het cultuurprogramma Mezzo van vorige dinsdag vertelde de geïnterviewde dame dat de Britse schilder Millais schilderde met een penseel nummer 1. In uw terugblik die avond maakte u daarvan een penseel met één haartje. Penseel nummer 1 is het fijnste penseel, maar bevat toch nog tientallen haartjes. Hoogachtend, Mxxx Vxxxx Vxxxxx

Meneer Vxxxx Vxxxxx voegt nog een postscriptum toe: Doorgaans zijn uw items wel het beluisteren waard maar soms stel ik mij de vraag of het echt nodig is om een hooggeleerde heer of dame op te bellen en of het antwoord niet in een encyclopedie of ander naslagwerk te vinden is.

Het grote voordeel van een professor op de Winkler Prins is dat de professor prààt als je hem een vraag stelt. De Winkler Prins lost geen woord. Dat is vervelend op de radio.

Al schiet me nu te binnen dat er in de jaren '70 of '80 encyclopedieën te koop waren waarbij een toestelletje werd geleverd dat je op een bladzijde moest drukken, en waar dan gesproken tekst uit kwam. Meneer Vxxxx Vxxxxx heeft dat toen waarschijnlijk gekocht.

Oud

Fascinerende serie foto's van versleten mensen. Er zijn wereldwijd naar schatting een kwart miljoen eeuwelingen in leven.

Als de Geest uit de Wonderlamp u ooit een wens laat doen en u overweegt het eeuwige leven te vragen, vergeet er de eeuwige jeugd dan niet bij te wensen.

Pete Townsend zou er als hiernaast kunnen gaan uitzien als hij het geluk van blijven leven heeft. Echter, vergist u niet vrienden, deze geportretteerde is nog niet halfweg de honderd. Grapje van de fotograaf?

Slaapkop

Bizarre verhalen van Randall. Hier een voorproefje. En binnenkort ook hier.

Maar zo'n voorproefje is misschien niet nodig: vertrouw op mij, vrienden. Ik was bij de uitverkorenen die over Randalls schouder mochten meekijken naar de genese van zijn Slaapkoppen. Aanrader. Nu te koop.

Morgen Randall in de krant, dit weekend Randall in Turnhout, vanaf maandag Randall in boekhandel Limerick in Gent.

Avondje theater

Om redenen van lafheid en om later bepaalde mensen nog onder ogen te kunnen komen zal ik de titel van het stuk verzwijgen. Dankzij af en toe een stoempeke van mijn madam heb ik niet gesnurkt. De grote Pol Arias heeft me verteld dat hij heel vaak heeft geslapen in diverse cultuurtempelen.

De 16.000 van Brouwers

Ronald Plasterk telefonisch interviewen? Onmogelijk. Plasterk is de Nederlandse collega van Bert Anciaux. Minister van cultuur en dus bevoegd voor Prijzen der Nederlandse Letteren en aanverwanten.

Plasterk vindt 16.000 euro voor Jeroen Brouwers voldoende. Die mening had ik hem graag op de radio laten verdedigen.

Kan niet, meldt me daarnet zijn persverantwoordelijke, de minister communiceert niet over dit onderwerp. Er was niet door te komen.

Het is niet de eerste keer dat het me niet lukt om een interviewafspraak te maken met een Hoge Hollander. In België is het simpel: een minister kan je zelfs thuis bellen als je de woordvoerder toevallig niet vast krijgt.

Dat is ten noorden van Wuustwezel on-dénk-baar. Een Nederlandse burgemeester, een Nederlandse zakenman, een Nederlandse directeur van stichting zus of een Nederlandse secretaris van club zo, stuk voor stuk zitten ze achter een borstwering van communicatiemanagers, voorlichters e tutti quanti.

Maar wel een sympathieke man, die Plasterk. Naar het schijnt.

-update- De Nederlandse ministeriële woordvoerder zei ook nog dat het Nederlandse ministeriële standpunt samenvalt met de verklaring van de Nederlandse Taalunie en dat ik daar wellicht wel iemand zou kunnen interviewen. Geprobeerd. Antwoord: de Nederlandse Taalunie communiceert niet over dit onderwerp. Stenen kloten krijg ik daarvan.

Dzjikkedzjakke kerrekollekes

Goede vrienden, mede-Vlamen, ik heb jullie hulp nodig. Ludo Helsen, gedeputeerde voor cultuur van de provincie Antwerpen, pleit voor herwaardering van de Vlaamse Liederenschat. Kinderen zouden op school opnieuw traditionele Vlaamse liederen moeten leren, vindt hij.

Daar is iets voor te zeggen. Mijn eigen kinderen weten vermoedelijk niet waar labberdi-labberda-labberdonia op slaat. Laat staan dat ze weten wie Jan, Piet, Joris en Korneel zijn. Of Heer Halewijn. Erfgoed dat dreigt verloren te gaan.

Ik wil een top honderd samenstellen van de Vlaamse liederen, zegt die meneer Helsen. Zaterdag is hij mijn gast in Ongehoorde Meningen. Welke liederen, vinden jullie, moeten opgenomen worden in de eindtermen van het onderwijs?

Heden Soup! Bij Mij Zijt Ge Veilig

Ik heb Wim Helsen gekocht. En nog een paar andere dingen, het was Het Andere Boek en dat is een ramp: weer meer boeken gekocht dan ik gelezen kan krijgen maar dit terzijde, ik ging het over Wim hebben.

Hij heeft voorgelezen en ik ben gaan kijken. Vader en moeder Helsen zaten in de zaal, de rij voor mij. Lieve, bejaarde mensen, type hemdje met lichtblauwe karookes. Ik ben de papa van Wim, zei de papa van Wim, want ik had hem niet meteen herkend. Jaren geleden heeft de papa van Wim op de tram tegen mijn broer eens gezegd ik ben de papa van Wim. De papa van Wim dacht dat mijn broer ik was, wegens twee druppels water. Enfin, het heeft een paar tramhaltes geduurd voor mijn broer besefte wie de papa van Wim was, en voor de papa van Wim wist wie mijn broer was.

Toen Wim op het podium over zijn moeder begon die hem toespreekt vanuit hemelse dreven: kom maar hier kleine jongen, leg je hoofd maar in mijn schoot, had ik zin om tegen de mevrouw naast mij te zeggen: Wim zijn moeder zit voor u. Maar ik kende die mevrouw niet, dus ik zweeg.

Ik dacht, moet ik dat nu kopen, een boek met woorden die ik Wim al zo vaak heb horen uitspreken? Komaan, uit sympathie. Ondertussen ben ik er écht blij mee. De woorden ken ik uit mijn hoofd, maar de regieaanwijzingen staan erbij.

Bijvoorbeeld: (Deksel op een pot vol kokend water: ge probeert telkens opnieuw rustig, beheerst en redelijk over te komen maar het lukt niet, het deksel vliegt van de pot, ge staat te kijk.) Dat is nogal wat anders dan het klassieke (Windt zich op)

Of: (Geïnspireerd door het moment met de mevrouw op de eerste rij danst ge een dans als waart ge een mooie albatros die al lang zeer goed kan dansen niemand die snapt hoe een levend wezen zo kan bewegen niemand die weet wat het betekent maar niemand ook die zijn blik kan afwenden want het is een schouwspel waarvan men beseft: dit zal ik niet vaak meer zien in mijn leven.) (Eerst dans ge voor de mevrouw op de eerste rij, daarna verliest ge u al dansend in een extatisch visioen van allesomvatttende liefde.) Dat is nogal wat anders dan het klassieke (Danst)

Of: (Als een strenge dictatoriale uit zijn ego barstende leraar.) (Wiskunde.)

Of: (Als een steenlawine - eerst valt er één steen, dan nog één, en nog één, stenen botsen tegen over elkaar heen, rollen onhoudbaar naar beneden, altijd sneller en woester, zonder pauze.) Dat is nogal wat anders dan het klassieke (Crescendo)

Ik zag Wim voorlezen en ik moest aan Jimi Hendrix denken. Chaos. En toch op uw pootjes vallen. Lelijkheid. Maar schoon, schoon, schoon.